“Op vakantiefoto’s zag ik ineens hoe duidelijk de pigmentvlekken in mijn gezicht waren. Ik ben niet eens verbrand tijdens de vakantie. Hoe kunnen ze dan zo donker zijn geworden?”
Met die vraag kwam een cliënt na haar vakantie bij ons. Ze wilde haar pigmentvlekken het liefst zo snel mogelijk laten behandelen en verwachtte dat één behandeling genoeg zou zijn. Tijdens het consult bleek dat het verhaal niet bij die paar zonnige vakantiedagen begon. Haar huid had in eerdere jaren veel onbeschermde zon gezien, haar dagelijkse zonbescherming was niet consequent en haar huid voelde droog en geïrriteerd aan.
Dat is precies waarom pigmentvlekken na de zomer om meer vragen dan alleen een snelle oplossing. Wat je nu ziet, kan het resultaat zijn van recente zon, opgebouwde blootstelling, hormonen, aanleg of eerdere ontstekingen in de huid. De eerste vraag is daarom niet: welke behandeling wil je? De eerste vraag is: welk pigment zien we en wat heeft jouw huid nu nodig?
Waarom vallen pigmentvlekken na de zomer meer op?
Melanine is het pigment dat kleur geeft aan je huid en haar. Zodra je huid zonlicht opvangt, maken pigmentcellen meer melanine aan als natuurlijke beschermingsreactie. Die aanmaak en verdeling verlopen niet altijd gelijkmatig. Bestaande vlekken kunnen donkerder worden en pigment dat eerst nauwelijks zichtbaar was, kan meer opvallen.
Wanneer je zomerse teint daarna vervaagt, blijven plaatselijke pigmentvlekken soms langer donker. Het contrast met de omliggende huid wordt groter. Daardoor lijkt een vlek soms plotseling te zijn ontstaan, terwijl het pigment al langer aanwezig was.
Niet verbrand zijn betekent bovendien niet dat je huid geen prikkel heeft gekregen. UVB is vooral betrokken bij verbranding, maar zonlicht bestaat ook uit UVA en zichtbaar licht, waaronder hoogenergetisch zichtbaar licht (HEVL of blauw licht). Vooral bij melasma en een pigmentgevoelige of donkere huid kan zichtbaar licht bijdragen aan het donkerder worden van pigment.
Ook warmte wordt in onderzoek in verband gebracht met verergering van melasma, maar de onderbouwing hiervoor is minder sterk dan voor UV en zichtbaar licht.
Dezelfde donkere vlek kan een andere oorzaak hebben
Cliënten noemen iedere bruine verkleuring vaak een pigmentvlek. Voor de huidtherapeut is dat pas het begin van de beoordeling. Na de zomer zien we onder andere:
- zonne- en ouderdomsvlekken: meestal duidelijk begrensde vlekken op delen van de huid die jarenlang veel zon hebben gezien, zoals het gezicht, de handen en het decolleté. Lees meer over het behandelen van zonne- en ouderdomsvlekken.
- melasma: vaak onregelmatige, min of meer symmetrische verkleuringen op het voorhoofd, de wangen of bovenlip. Aanleg en hormonale factoren spelen een rol; zonlicht en zichtbaar licht kunnen het pigment actiever maken. Warmte wordt daarnaast genoemd als mogelijke verergerende factor. Lees meer over onze aanpak van melasma.
- post-inflammatoire hyperpigmentatie (PIH): donkere plekjes na acne, eczeem, een wondje, huidirritatie of het uitknijpen van puistjes. PIH komt vaker en vaak duidelijker voor bij een donkere huid. Lees meer over het behandelen van PIH.
Deze pigmentvormen kunnen op elkaar lijken, maar vragen niet automatisch om hetzelfde product of dezelfde behandeling. Verandert een donkere plek snel van vorm, kleur of grootte, of jeukt, bloedt of korst de plek? Laat deze dan eerst door de huisarts beoordelen.
Waarom je pigment steeds weer reageert
Meer pigment betekent niet dat je slecht voor je huid hebt gezorgd. Hormonale veranderingen, erfelijke aanleg, leeftijd, medicatie en zonblootstelling uit eerdere jaren heb je niet volledig zelf in de hand. Je dagelijkse gewoonten bepalen wél hoeveel nieuwe licht-, warmte-, irritatie- en ontstekingsprikkels je huid krijgt.
Factoren die bestaand pigment donkerder kunnen maken, nieuwe PIH kunnen uitlokken of een behandelresultaat kunnen belemmeren zijn onder andere:
- geen of onvoldoende zonbescherming met SPF 50 gebruiken;
- te weinig product aanbrengen of de bescherming bij langdurige blootstelling niet tijdig vernieuwen;
- veel directe zon opzoeken zonder schaduw, hoed of andere bedekking;
- bij melasma onvoldoende rekening houden met warmte en langdurige verhitting van de huid;
- puistjes uitknijpen of blijven krabben aan korstjes en wondjes;
- een gevoelige huid blijven prikkelen met scrubs, zuren of meerdere sterke actieve ingrediënten tegelijk;
- intensieve behandelingen plannen rond een zonvakantie of terwijl de huid nog geïrriteerd is.
Door deze gewoonten aan te passen, verdwijnt bestaand pigment niet automatisch. Je vermindert wel prikkels die nieuw pigment kunnen veroorzaken of bestaand pigment opnieuw kunnen activeren. Dat is preventief belangrijk bij PIH en melasma én helpt om het resultaat van een behandeling langer te ondersteunen.
Goede pigmentzorg begint thuis
Dagelijkse bescherming is geen bijzaak naast een behandeling; het is onderdeel van een effectieve aanpak. Kies een ruime hoeveelheid SPF 50 met goede UVA- en UVB-bescherming en vernieuw die bescherming bij langdurige blootstelling, zeker na zwemmen, zweten of afdrogen. Combineer dit met schaduw, een hoed en het beperken van langdurige directe zon.
Bij pigmentgevoeligheid kan ook bescherming tegen zichtbaar licht relevant zijn. Een product dat wij regelmatig adviseren is Sun Ceutic 50+ van Dermaceutic. Deze zonbescherming biedt volgens de fabrikant bescherming tegen UVA, UVB en HEVL/blauw licht. Het product vervangt geen schaduw of bedekking en biedt geen aantoonbare bescherming tegen warmte of infrarood. Bij melasma blijft het daarom verstandig om ook overmatige verhitting van de huid te beperken.
Naast zonbescherming kunnen pigmentregulerende producten, antioxidanten en producten die de huidbarrière ondersteunen onderdeel zijn van het advies. Welke combinatie passend is, hangt af van het type pigment en de conditie van je huid. Meer product is niet automatisch beter: een overprikkelde huid kan juist extra pigmentreacties geven. Op onze pagina over professionele huidverzorgingsproducten lees je waarom wij productadvies altijd op de huid afstemmen.
Producten, peeling, microneedling of pigmentlaser?
Je hoeft die keuze niet zelf te maken. Tijdens een consult beoordeelt de huidtherapeut onder andere:
- het patroon, de kleur, de begrenzing en de vermoedelijke diepte van het pigment;
- hoelang de vlek aanwezig is en of deze in de tijd is veranderd;
- je huidtype, huidskleur en gevoeligheid voor pigmentverschuivingen;
- je huidige huidconditie en de aanwezigheid van irritatie, acne of een verzwakte huidbarrière;
- recente én eerdere zonblootstelling, hormonen, medicatie en eerdere behandelingen;
- je verwachtingen en wat veilig en realistisch haalbaar is.
Daaruit kan blijken dat consequente bescherming en een zorgvuldig opgebouwd productadvies eerst de belangrijkste stappen zijn.
Bij melasma kiezen we binnen ons protocol voor pigmentregulerende thuisproducten, peelings en/of microneedling. Een voorbeeld daarvan is de Mela Lightning-behandeling.
Bij PIH ligt de nadruk op het verminderen van ontstekings- en irritatieprikkels, aangevuld met passende producten, peelings en/of microneedling. Bij een geschikte, duidelijk begrensde zonne- of ouderdomsvlek kan een gerichte pigmentbehandeling juist een passende route zijn.
De zichtbare vlek bepaalt dus niet in zijn eentje de behandeling. Ook de oorzaak, huidconditie, timing en kans op nieuwe pigmentvorming tellen mee.
Eerst de huid begrijpen, dan pas behandelen
Voor de cliënt uit het begin van dit verhaal begon het plan daarom niet met één snelle behandeling. Eerst kreeg zij advies om haar huidbarrière te ondersteunen, dagelijks consequent SPF 50 te gebruiken en haar routine aan te passen aan haar geïrriteerde huid. Daarna kon het pigment opnieuw worden beoordeeld en bepaald worden welke vervolgstap werkelijk iets toevoegde.
Dat betekent niet dat er niets aan pigmentvlekken te doen is. Het betekent dat de volgorde telt. Door eerst vast te stellen welk pigment je ziet en welke prikkels nog actief zijn, voorkom je dat je tijd en geld besteedt aan een behandeling die niet bij jouw huid past. Sommige vlekken kunnen sterk verminderen of verdwijnen; andere pigmentproblemen vragen om onderhoud om het resultaat zo lang mogelijk te behouden.
Zijn jouw pigmentvlekken na de zomer donkerder geworden of zie je steeds nieuwe plekjes ontstaan? Tijdens een gratis en vrijblijvend consult beoordeelt een huidtherapeut je huid en bespreken we welke aanpak het beste bij jouw huid aansluit: producten, een peeling, microneedling of een gerichte pigmentbehandeling.
